Verschillende perspectieven in één songtekst: ‘2Faces’ van Phora
Songteksten vertellen een verhaal, waarbij doorgaans wordt uitgegaan van één perspectief. Of, wanneer meerdere artiesten in één nummer zingen, van bijvoorbeeld twee contrasterende perspectieven. Zoals die van een man en vrouw in een liefdeslied. Toch zijn er interessantere aanpakken te vinden door de muziekgeschiedenis heen, waarbij voor een minder gangbare aanpak is gekozen. Eén van deze is het nummer en de bijbehorende videoclip ‘2Faces’ van Phora (2016), omdat het nummer geen duidelijke chronotoop[1] bevat. In plaats daarvan houdt Phora, de auteur en verteller, een monoloog in first-person direct discourse en thought[2] of homodiegetic internal focalization[3] over iemand anders, ‘you’. In zijn monoloog zitten enkele micro-narratives die voornamelijk in worden gezet na de hook: ‘and yesterday I heard a friend of mine talking about you’. Dit zijn de momenten waarop het vertelperspectief verschuift naar de third-person, omdat hij over de acties van andere personen vertelt. De overige daden worden voornamelijk overgebracht door middel van beschrijvingen van voltooide acties. Regelmatig schakelt hij over naar de second-person, maar Phora weet de zinnen te eindigen in de vorm van een vraag of first-person; het perspectief dat dominant is in deze songtekst. Door het gebruik van het second-person perspectief is de eerste vraag, dezelfde vraag als de vraag van Abbotts The Cambridge Introduction to Narrative in hoofdstuk 6 pagina 71, die in je opkomt: wie of wat is ‘you’? Ofwel; waar (of wie) gaat de songtekst over?[4]
Wanneer de rap wordt ingezet, doe je de aanname dat ‘you’ een persoon is, aangezien een persoonlijk voornaamwoord de conventie heeft van het aanwijzen van levende wezens. Mede door de volgende zinnen lijkt deze aanname te kloppen. ‘Know I spend so much time with you, but I never met you’ staat in contrast tot de eerdere zin: ‘I hate being around you’, aangezien dat impliceert dat ze in dezelfde ruimte aanwezig zijn geweest. Dat laat ons tot de conclusie dat we de eerste zin niet letterlijk moeten nemen, ofwel hij heeft ‘you’ wel ontmoet, maar de werkelijke aard van ‘you’ niet. Dit zou ook een verwijzing kunnen zijn naar de lezer, aangezien voor ons niet gespecificeerd is wie ‘you’ is.
Daarnaast wordt gesproken over ‘you’ alsof het een bezit is: ‘They wish they had you, see the look in their eyes? They jealous of me, I have you, now they want me to die’. Mijn intentional reading[5] hierover is dat ‘you’, dus een vrouw is, aangezien vrouwen vaker gereduceerd worden tot een bezit. Ook de uitspraak ‘I refuse to spend all my time in this world trying to chase you’ laat mij, vanuit een heteronormatief perspectief, denken dat het om een vrouw gaat, omdat de biologische rollen vaak omschreven worden als mannen die jagers zijn en vrouwen als verzamelaars or verzorgers. ‘I can still taste you. I can still feel you to the touch. Well, I guess I spend too much time on you’ bevestigt deze vermoedens van ‘I’ tegenover ‘you’ als man tegenover vrouw. Ik beschouw dit wel als een vorm van overreading[6], aangezien de toeschouwer als middel tegen het eigen ongemak een invulling wilt geven aan ‘you’.[7]
Uiteraard bevat de tekst ook een agon.[8] Deze wordt meteen geïntroduceerd in de hook van het nummer, namelijk ‘I hate being around you’ en ‘I can’t live without you’. Zijn probleem is dat hij geen manier weet om met ‘you’ om te gaan, terwijl hij wel waarde hecht aan ‘you’ en hij zich alleen voelt desondanks dat hij ‘you’ heeft. Motieven in het nummer zijn dus liefde, haat en eenzaamheid. Deze haat-liefde verhouding is een melodramatisch masterplot, omdat deze twee motieven lijnrecht tegenover elkaar staan. Echter is het verwerkte masterplot postmodern, omdat deze aspecten beiden in ‘you’ te vinden zijn als anta- en protagonist voor Phora.[9]
In verse 2 begin ik te twijfelen aan de aanname over ‘you’ als vrouw zijnde door de volgende bars:
But shit, I'm taking care of my mama
Making sure that she's happy
Got her a brand new mattress and put food in the pantry
Show these people that I'm everything that they said I can't be
So if they hate me for needing you, they don't understand me
De verbinding tussen de ‘you’ die volgens de songtekst ‘I’ heeft veranderd en het verzorgen van zijn moeder door middel van het kopen van levensmiddelen, waarbij hij het ‘you’-personage voor nodig heeft, lijkt negatief. De situatie die hij schetst, lijkt in de vorm van misbruik te zijn, waardoor het motief dat achter de liedtekst leek te liggen; liefde, een totaal andere lading krijgt. Een vorm van liefde naar wat iemand voor je kan betekenen, maar niet naar de persoon zelf. Wederom worden vermoedens op een later moment bevestigd: ‘Even through hard times, you was always there when the rent due’. De liefde lijkt niet gebaseerd te zijn op persoonlijkheden, maar op materiële zaken. Daarop volgend wordt een stereotype beeld van de omgeving van rijkdom geschetst; verkregen aandacht op basis van geld. Je ziet dus een verschuiving van verse 1 dat vooral over bezit, loyaliteit en eenzaamheid gaat naar verse 2 dat vooral betrekking heeft op succes, materialiteit en afkeer.[10]
‘How can you have a heart? You don't have a heart, you don't have feelings for shit.’
Als we dit letterlijk moeten nemen, zou dus blijken dat ‘you’ al die tijd geen persoon is geweest. Wat de verschuiving van onderwerpen tussen de verses zou kunnen verklaren.
You got two sides, you got two faces
Now you wondering who's this person and all these places
But this person's not human, this person can't feel
It's the almighty dollar that we all been chasing
Two faces
Uit de laatste vier bars blijkt uiteindelijk dat ‘you’ inderdaad een object is, namelijk geld. Waarmee ‘two faces’ letterlijk naar de twee kanten van een biljet verwijzen en de thematiek duidelijk wordt, namelijk; geld maakt niet gelukkig. Hiermee verzorgt de liedtekst de crux van het verhaal, namelijk closure omtrent wie ‘you’ daadwerkelijk is. Opmerkelijk is het toepassen van intentioneel lezen, omdat je gefocust bent op het uitvinden van wie de ‘you’ is. Daardoor vergeet je symptomatisch te lezen en sluit je bij voorbaat al objecten buiten.[11]
Met behulp van de videoclip wil ik nu gaan bekijken of de verwarring omtrent ‘you’ de intentie was van de auteur of een vorm van over- of underreading.[12] De videoclip is een adaptatie van het medium liedtekst, waardoor de combinatie videoclip, muziek en liedtekst een narratieve hypertekst[13] is. De videoclip is geproduceerd door Anthro Beats X Eskupe Uno en gedirigeerd door George Orozco.
De videoclip begint met shots van een man en vrouw die samen in de auto zitten en hun hand vasthouden. Opmerkelijk is dat in combinatie met het beeld Phora nog steeds de verteller is vanuit de first-person in direct style, echter is de focalisatie opgesplitst in de stem van de verteller, ofwel Phora, en de ogen van de acteur van de videoclip die het verhaal beleeft. Daardoor lijkt Phora te vertellen vanuit een intradiëgetisch perspectief. Dit onderscheid wordt in de beelden ook vastgelegd door Phora te portretteren in combinatie met neonlichten in claire-obscure of op de achterbank van de auto; hij kijkt letterlijk naar het verhaal dat zich op de voorgrond in de auto afspeelt.[14]
Net als mijn aanname dat ‘you’ een vrouw is, spelen de beelden daar overduidelijk op in. Na ‘You got two faces to you’ (0:22-0:24)[15] zie je een shot van het hoofdpersonage dat naar de vrouwelijke bijrijder kijkt met een shotwisseling (0:25)16 naar de vrouwelijke bijrijder op het woord ‘you’. Vervolgens zie je na de bar; ‘Late nights I was chasing you, breaking mama’s curfew’ (0:44)16 beelden waarop je ‘I’ ziet kijken naar ‘you’ in de avonduren met de shotwisseling op het woord ‘see’ als verwijzing naar het kijken. Op 0:5616 zie je een vrouw weglopen van een groep mannen op een parkeerplaats, waarbij ze wordt nagekeken met daaronder de tekst: ‘I see the way they look at you, trying to get your attention’. Ten slotte in verse 1 na ‘All the times I kept you safe, you should be telling me "Thank you"’ (1:17)16 zie je een scene, waarbij de ‘I’ het vrouwelijke personage redt van een andere man. In verse 2 wordt op gelijke wijze met deze audiovisuele interpretatie gespeeld.
Merkwaardig hoor je op 1:3216 de tekst ‘I won’t die for you’ wat zonder beeld geen noemenswaardig moment is. In de videoclip is dit echter een situationele ironie, aangezien vanaf 3:2616 een ommekeer komt in het verhaal. Op de tekst ‘But this person's not human’ wordt het hoofdpersonage doodgeschoten, waarna op ‘this person can't feel. It's the almighty dollar (that we’ve been chasing)’ geld wordt gestolen uit de auto door de vriend uit het verhaal die hij omschreef als onbetrouwbaar. Waarna de laatste shots te zien zijn van Phora op de achterbank van de auto, terwijl het beeld uitzoomed en de man en vrouw dood op de voorbank liggen.
Door de audiovisuele combinatie is de interpretatie van de betekenis van het woord ‘2faces’ een stuk diverser dan de tekst op zichzelf zou impliceren. Ten eerste zou het einde kunnen slaan op Phora die vertelt dat deze personen, karakters zijn en hun dood een metafoor is voor de afstand die de rapper heeft genomen tot geld beargumenteerd met de reden dat geld ‘2faces’ heeft. Ten tweede zou de betekenis van ‘2faces’ betrekking kunnen hebben op de vriend in het verhaal die hem verraadt en daarmee zijn andere, ware gezicht laat zien. Ten derde zou de dood een metafoor kunnen zijn voor de relatie tussen de man en vrouw in het verhaal die doodbloedt wanneer het geld weg is. De vrouw zou dus ook twee gezichten hebben kunnen gehad, waarbij het haar om het geld ging. Hiermee wordt ook een stereotype van ‘golddiggers’ neergezet.[16]
De laatste interpretatie betrekt de tien seconden daarvoor ook. Vanaf 3:19[17] zie je meerdere shots van reclame borden over alcohol, waardoor ‘you got two sides, you got two faces’ verbonden kan worden met alcohol en de gevolgen daarvan. Wanneer je rijkdom bezit, is het gemakkelijker naar verslavende middelen te rijken. De interpretatie zou neerkomen op het uitgeven van al hun geld, waardoor ze uiteindelijk sterven aan een overdosis. Ook de kleuren en felle lichten komen overeen met de sfeer van de shots waarin Phora rappend te zien is. Wanneer je deze sfeerduidingen met elkaar verbindt, kan je misschien spreken van Phora die al die tijd heeft gerapt over een alcoholverslaving. De vraag is echter of ik hier over interpreteer of dat Phora deze connectie daadwerkelijk heeft gemaakt.
Uiteindelijk vertellen de beelden en tekst hetzelfde verhaal alleen focussen ze zich op verschillende aspecten. De beelden focussen zich vooral op de micro-narratives die door Phora voorgeschoteld worden, waardoor je de beweegredenen van de moordenaar op het eind meekrijgt en de misère die bij het onderwerp hoort. De tekst richt zich op de dubbelzinnigheid van de woorden waarvan de betekenis door de beelden versterkt wordt. Mijn interpretatie van de combinatie tussen tekst en beeld is uiteindelijk dat Phora ons probeert te misleiden door middel van de vrouw, zoals de aantrekkingskracht van rijkdom ons ook misleidt. Echter draait het om de boodschap dat geld niet gelukkig maakt, aangezien rijkdom vele valkuilen heeft en het verhaal op het eind altijd anders zal lopen dan je verwacht, waardoor je van een koude kermis thuis zal komen.
—————————————————————-
[1] H. Porter Abbot, The Cambridge Introduction to Narrative, 2e ed. Cambridge Introductions to Literature (Cambridge: Cambridge University Press, 2008), 230.
[2] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 231/233.
[3] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 233/235.
[4] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 13-39/67-82/160-174.
[5] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 235.
[6] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 239.
[7] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 83-111.
[8] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 228.
[9] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 40-66.
[10] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 83-98.
[11] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 55-66/83-111.
[12] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 239.
[13] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 235.
[14] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 67-82.
[15] ‘Phora – 2Faces [Official Music Video]’, Youtube video, 4:03, geplaatst door ‘Phora YoursTruly’, 7 augustus, 2016, https://www.youtube.com/watch?v=LeYGxIW4OK4.
[16] Abbott, The Cambridge Introduction to Narrative, 100-111/130-144.
[17] ‘Phora – 2Faces [Official Music Video]’, Youtube video, 4:03, geplaatst door ‘Phora YoursTruly’, 7 augustus, 2016, https://www.youtube.com/watch?v=LeYGxIW4OK4.
—————————————————————--
Geraadpleegde literatuur
Abbot, H. Porter. The Cambridge Introduction to Narrative. 2e ed. Cambridge Introductions
to Literature. Cambridge: Cambridge University Press, 2008.
‘Phora – 2Faces [Official Music Video]’. Youtube video, 4:03. Geplaatst door ‘Phora
YoursTruly’. 7 augustus, 2016, https://www.youtube.com/watch?v=LeYGxIW4OK4.